• Αρθροπλαστική ισχίου και γόνατος

    Αρθροπλαστική ισχίου και γόνατος

    του Κωνσταντίνου Μπαλακατούνη, Φυσιοθεραπευτής – Συνεργάτης ALFA LIFE

    Η λέξη αρθροπλαστική προσδιορίζει την τροποποίηση της άρθρωσης που χειρουργείται. Η τροποποίηση αυτή περιλαμβάνει αντικατάσταση των αρθρικών επιφανειών που σχηματίζουν την άρθρωση, είτε και των δύο αρθρικών επιφανειών που σχηματίζουν την άρθρωση είτε μόνο της μιας με ενισχυμένο υλικό. Η αρθροπλαστική εφαρμόζεται συνήθως στο ισχίο, το γόνατο και την άρθρωση του ώμου.

    Ενδείξεις χειρουργείου είναι συνήθως η προχωρημένη οστεοαρθρίτιδα, κατάγματα στις αρθρώσεις, και τραυματικά αίτια. Ο χειρουργός μπορεί να επιστρατεύσει αν το κρίνει σκόπιμο και τεχνικές λιγότερο παρεμβατικές πχ σταθεροποίηση ενός κατάγματος με ειδικά υλικά  όπως ήλωση, ή οστεοτομία, όπου αφαιρείται ένα τμήμα του οστού, προσδοκώντας στην αποφυγή έστω και προσωρινά της αρθροπλαστικής σε κάποιες περιπτώσεις όπως όταν το άτομο είναι μικρής ηλικίας.

    Η αρθροπλαστική

    Η αρθροπλαστική ισχίου μπορεί να είναι ολική ή μερική. Στην ολική αρθροπλαστική αντικαθίσταται μόνο η κεφαλή του μηριαίου οστού, δηλαδή το σημείο που ενώνεται ο μηρός με την λεκάνη, ενώ στην ολική αρθροπλαστική ισχίου αντικαθίσταται και η αρθρική επιφάνεια της λεκάνης στην οποία εφάπτεται η κεφαλή του μηριαίου, η κοτύλη.

    Η χειρουργική έχει πλέον εξελιχθεί σε τέτοια επίπεδα όπου η αποκατάσταση της κίνησης και της λειτουργίας μετά από αυτό το χειρουργείο είναι υπόθεση μιας  ημέρας ή ελάχιστων ημερών. Παλαιότερα ανάλογα με την προσπέλαση, το σημείο δηλαδή της τομής για την πρόσβαση στο σημείο του χειρουργείου, υπήρχε ένας περιορισμός κίνησης που επιβαλλόταν, συνήθως η κάμψη (λύγισμα προς τα πάνω), προσαγωγή (η κίνηση που ενώνονται οι μηροί) και έσω στροφή (γύρισμα προς τα μέσα του μηρού) του ισχίου.

    Η αρθροπλαστική στο γόνατο είναι μια ευκολότερη παρέμβαση λόγω της μεγαλύτερης σταθερότητας της άρθρωσης, χρειάζεται όμως προσοχή στην αποκατάσταση όπως θα δούμε παρακάτω.

    Η αρθροπλαστική σαν χειρουργείο διαρκεί συνήθως 15-20 έτη οπότε και μετά από αυτό το χρονικό διάστημα μπορεί να χρειαστεί, ενισχυτικό χειρουργείο. Βέβαια πολλές φορές η ηλικία είναι αποτρεπτικός παράγοντας, αλλά πολύ συχνά παρατηρείται ότι ξεπερνιούνται τα χρονικά περιθώρια αυτά.

    Η αποκατάσταση της κίνησης και λειτουργίας

    Σήμερα ο ασθενής μετά το χειρουργείο ακολουθεί πρόγραμμα ασκήσεων απο τον φυσικοθεραπευτή με στόχο την διατήρηση ή αύξηση του εύρους κίνησης και την προοδευτική ενδυνάμωση των μυών που επηρεάστηκαν από την παρέμβαση.  Ο  φυσικοθεραπευτής θα εκπαιδεύσει τον ασθενή ώστε να κινείται με ασφάλεια. Αυτό είναι δυνατό με ασκήσεις ισορροπίας και ιδιοδεκτικότητας. Με αυτές τις τεχνικές αποκαθίσταται η ικανότητα περιαρθρικών υποδοχέων να μεταφέρουν στο κεντρικό νευρικό σύστημα την πληροφορία της θέσης της άρθρωσης και της γενικότερης κατάστασής της ώστε ακολούθως ο εγκέφαλος να ρυθμίζει την ισορροπία μέσω της ενεργοποίησης του κινητικού μηχανισμού, δηλαδή με προσαρμογή της ισορροπίας ή σύσπασης/χαλάρωσης μυικών ομάδων.

    Εδώ και χρόνια στις Η.Π.Α η ορθοστάτηση και βάδιση του ασθενή με τον λεγόμενο περιπατητήρα τύπου “Π” λάμβανε μέρος την ίδια μέρα στην αρθροπλαστική ισχίου. Η κατάρτιση και ενημέρωση των ιατρών της χώρας μας οδήγησε στην γρήγορη διάδοση της νοοτροπίας αυτής και στην χώρα μας.

    Πρέπει να αναφέρουμε ότι ο χειρουργός θα επιλέξει τον τρόπο με τον οποίο θα διενεργηθεί το χειρουργείο. Κάποιες φορές, κάποια χαρακτηριστικά μιας νόσου ή της κατάστασης του ασθενή μπορεί να οδηγήσουν σε μερικώς τροποποιημένες προσεγγίσεις της αρθροπλαστικής που μπορεί να επιμηκύνουν την αποθεραπεία κατά 1 ή 2 μέρες.

    Όσον αφορά στην αρθροπλαστική γόνατος, λόγω της παρουσίας περισσότερων μαλακών μορίων (δηλαδή μυών, συνδέσμων, τενόντων) από ότι στο ισχίο, προσοχή πρέπει να δοθεί στην αποφυγή της δημιουργίας συμφύσεων και την διασφάλιση του πλήρους εύρους κίνησης της άρθρωσης. Η αποκατάσταση ακολουθεί μετά τα ίδια χαρακτηριστικά όπως και στο ισχίο με τροποποιήσεις που θα εφαρμόσει ο φυσικοθεραπευτής.

    Σημαντικό είναι να γνωρίζουμε ότι η αποκατάσταση της λειτουργίας της κίνησης δεν είναι μόνο συνάρτηση της ποιότητας του χειρουργείου αλλά και συνάρτηση της εν γένει κατάστασης του ασθενούς. Η συμβολή και συμβουλή του χειρουργού μπορεί να προσφέρει λύσεις. Παράγοντες που μπορεί να επιβραδύνουν την αποκατάσταση είναι η ηλικία, ο φόβος, η επιβάρυνση του ασθενούς από την αναισθησία, πόνοι σε άλλες αρθρώσεις που πιθανώς προυπήρχαν ή και συμπτώματα απο άλλα όργανα όπως στομαχικές διαταραχές που μπορεί να συμβούν όπως σε κάθε άνθρωπο. Η αίσθηση ασφάλειας που μπορεί να μεταδώσει ο φυσικοθεραπευτής είναι σημαντική καθώς γνωρίζει τα όρια που πρέπει να τηρήσει και την προοδευτικότητα που είναι ενδεδειγμένη για τον ασθενή.

    Επιστρέφοντας ο ασθενής στο σπίτι είναι σημαντικό κατά την πρώτη περίοδο να επιλέγεται το σωστό ύψος στο κρεβάτι και να αφαιρούνται χαλιά και καλώδια από το πάτωμα για την αποφυγή πτώσης του ασθενούς.